Góry Stołowe po sąsiedzku Hejszowina

Góry Stołowe

to małe pasmo atrakcyjnych turystycznie skał porozrzucanych na długości 17 km i szerokości 4km. Po stronie polskiej leży raptem 50km2 obszaru tych gór za to 10 razy tyle znajduje się po stronie czeskiej. Góry Stołowe są obszarem bardzo atrakcyjnym i dobrze zagospodarowanym turystycznie.

W górach Stołowych 16 września 1993 roku utworzono Park Narodowy Gór Stołowych.

Zajmuje obszar ok. 63 km² wierzchowinowej ich partii z najwyższymi wzniesieniami – Szczelińcem Wielkim (919 m n.p.m.) 

i Skalniakiem (915 m n.p.m.)[2]. W granicach Parku znajduje się też południowo‐zachodnia część Gór Stołowych, zbudowana ze skał magmowych – granodiorytów (Krucza Kopa). Poza jego granicami znajduje się niewielka, najniższa, południowo‐wschodnia część Gór Stołowych oraz dwie enklawy obejmujące rejon Karłowa oraz kopalni piaskowca „Radków”. W otulinie Parku znajdują się popularne uzdrowiska: Polanica-Zdrój, Duszniki-Zdrój, Lewin Kłodzki i Kudowa-Zdrój.
Obszar Parku przecina gęsta sieć pieszych szlaków turystycznych (o łącznej długości ok. 100 km), w tym odcinek głównego szlaku sudeckiego im. M. Orłowicza. 

Udostępniają one wszystkie osobliwości skalne masywu t.j.

* wspaniałe skalne miasto na Szczelińcu Wielkim (919 m n.p.m.), najwyższym szczycie Gór Stołowych

* skalne labirynty Błędnych Skał w masywie Skalniaka (915 m n.p.m.)

* Skalne Grzyby i Radkowskie Skały

* piękne widokowo Skały Puchacza

* położone w krajobrazie przypominającym sawannę Łężyckie Skałki

Fantastyczne formy skalne występują nie tylko na Szczelińcu Wielkim i Małym oraz w Błędnych Skałach.

Spotkać je można również w rejonie tzw. Skalnych Grzybów (północno – wschodnia część PNGS), Radkowskich Skał (przy Szosie Stu Zakrętów) czy też w okolicach Białych Skał leżących przy Narożniku. Miejsca te są mniej znane i rzadziej odwiedzane przez turystów, przez co bardzo atrakcyjne dla osób ceniących kontakt z przyrodą.
Przy szlakach turystycznych znajdują się parkingi samochodowe i miejsca wypoczynku. Karłów jest najlepszym punktem wypadowym w najatrakcyjniejszą część Gór Stołowych – Szczeliniec Wielki i Błędne Skały. Osoby zainteresowane geologiczną przeszłością Szczelińca Wielkiego mogą skorzystać z tzw. Ścieżki Skalnej Rzeźby, opisującej w terenie genezę Gór Stołowych.

Nazwa Góry Stołowe doskonale opisuje ich krajobraz, którego charakterystycznymi elementami są rozległe płaszczyzny zrównań i wznoszące się nad nimi, urwistymi ścianami, płaskie stoliwa skalnych bastionów. Unikalna rzeźba, wzbogacona dużym nagromadzeniem rozmaitych form erozji piaskowców w postaci głębokich szczelin, labiryntów i blokowisk skalnych, czy pojedynczych skałek o niespotykanych kształtach, czyni Góry Stołowe wyjątkowymi w skali Polski.

Rzeźba ta jest odzwierciedleniem płytowej budowy geologicznej związanej z osadowym pochodzeniem tworzących je skał.
Swój współczesny wygląd Góry Stołowe zawdzięczają stosunkowo młodym ruchom tektonicznym oraz erozji, które rozpoczęły się w miocenie i trwają po dzień dzisiejszy. Charakterystyczne powierzchnie zrównań powstały w wyniku długotrwałych okresów tektonicznego spokoju przed kolejnymi okresami wypiętrzania. Znajdują się one na trzech poziomach:
Poziom III lub górny – wyniesiony dziś na wysokość 850 – 919 m n.p.m., na fragmentach górnej, najmłodszej, najsilniej zerodowanej piaskowcowej warstwy osadowej (górne piaskowce ciosowe); tworzą go wierzchowiny Wielkiego i Małego Szczelińca, Skalniaka i Narożnika.

Poziom II lub środkowy – na wysokości 500 – 800 m n.p.m. przykryty grubą zwietrzeliną skał marglistych budujących wraz z środkowymi piaskowcami ciosowymi niższą warstwę osadową; na tym poziomie położone są wsie Karłów, Pasterka i Łężyce Górne.

Poziom I lub dolny w płn.- wsch. części gór na wysokości 400 – 500 m n.p.m.
Najstarszymi skałami występującymi na terenie Parku są łupki łyszczykowe otaczające granitoid kudowski. Łatwa dostępność skał budujących Góry Stołowe i Wzgórza Lewińskie sprawiła, że od dawna eksploatowano je w licznych, choć niewielkich kamieniołomach. Dziś wydobywa się tylko piaskowce ciosowe w dwóch kamieniołomach w Radkowie i koło Polanicy Zdroju, wykorzystując je dla potrzeb budownictwa i kamieniarstwa. Oprócz surowców skalnych w rejonie Pstrążnej eksploatowano w XIX w. węgiel kamienny w mało wydajnych kopalniach. 

Zwierzęta
Na terenie Parku Narodowego pospolicie występuje jeleń, sarna, dzik, lis, wiewiórka (czarnej i rudej odmiany) 

oraz drobne gryzonie. Trudniejsze do zauważenia – głównie ze względu na nocny tryb życia – są to należące do łasicowatych: borsuk, kuna, tchórz, łasica i gronostaj. Z ssaków owadożernych często występuje  jeż, a rzadziej ryjówka maleńka i typowa dla obszarów górskich ryjówka górska. W charakterystycznym dla Gór Stołowych środowisku spękań i szczelin skał piaskowcowych bytują nietoperze. Cennym elementem fauny ssaków są małe wiewiórkopodobne zwierzęta nocne, zamieszkujące głównie fragmenty lasów liściastych i mieszanych: orzesznica, bardzo rzadka popielica oraz koszatka. Na polsko – czeskiej granicy swoją ostoję ma muflon – sprowadzony z Korsyki i aklimatyzowany w Sudetach gatunek górskiej owcy.

 Wśród ptaków zamieszkujących lasy widuje się liczniejsze na obszarach górskich orzechówki, krzyżodzioby świerkowe, 

czyże, paszkoty, dzięcioły zielonosiwe i czarne, krogulce i siniaki.

Leśnym rarytasem ornitologicznym jest tu jarząbek, słonka, bocian czarny, 

trzmielojad, kobuz oraz charakterystyczne dla obszaru tajgi sóweczka i włochatka. W skałach gnieździ się puchacz, pustułka,

 kruk, a także kopciuszek, pleszka i kowalik. Rozległe powierzchnie trawiaste są miejscem lęgowym dla świergotka łąkowego, pokląskwy, 

skowronka oraz rzadkich w skali Europy przepiórki i derkacza. Wśród ptaków związanych z wodą na uwagę zasługuje żyjący nad wartkimi strumieniami pluszcz i pliszka górska.

 Spośród pospolitych w Polsce gatunków gadów, w Górach Stołowych występują: żmija zygzakowata, zaskroniec, jaszczurka zwinka i padalec. 

Z rzadszych płazów zdarza się salamandra oraz traszki górska i zwyczajna. 

 Świat owadów jest wciąż jeszcze słabo poznany, tym niemniej warta uwagi jest obfitująca w gatunki rodzina chrząszczy kózkowatych oraz chronione gatunki biegaczowatych. 

Bardzo interesująca jest też fauna naśnieżna oraz fauna pajęczaków torfowisk i wilgotnych zimnych szczelin piaskowcowych. 

Roślinność
Lasy, zajmują 89 % całkowitej jego powierzchni PNGS. Są to przede wszystkim sztucznie wprowadzone świerczyny. Park Narodowy prawie w całości leży w piętrze regla dolnego, ale posiada też zbiorowiska z udziałem świerka i jodły. Drzewostany świerkowe na piaskowcach w partii wierzchowinowej wykazują zły stan zdrowotny, a na całym obszarze Parku, jako monokultury są bardzo podatne na niekorzystne wpływy wielu czynników abiotycznych i biotycznych. Dolnoreglowe lasy liściaste pochodzące z naturalnych odnowień zachowały się tylko w niewielkich fragmentach w trudno dostępnym terenie. Na bogatych siedliskach reprezentują je żyzne buczyny sudeckie, na uboższych buczyny kwaśne, a w głębokich, ocienionych dolinach potoków jaworzyny z miesięcznicą trwałą. Najsłabiej reprezentowane są w Górach Stołowych lasy łęgowe. Roślinność charakterystyczna dla torfowiska wysokiego wraz z sosną błotną występuje w Parku głównie na Wielkim Torfowisku Batorowskim – drugim co do wielkości złożu torfowym w Sudetach. 

Ważny składnik flory Gór Stołowych stanowi pionierska roślinność naskalna z licznymi gatukami mchów (ponad 270 gatunków w Parku), porostów ( 60 gat. chronionych) i wątrobowców. Wśród niej szczególnie interesujące są fitocenozy na odkrywkach margli z udziałem kalcyfilych roślin zarodnikowych i skalnicy zwodniczej występującej tu na jedynym znanym w Polsce stanowisku. Różnorodne zbiorowiska trawiaste zajmują powierzchnię ok. 300 ha obszaru Parku Narodowego. Wyróżniają się wśród nich bogate florystycznie łąki bagienne z obfitymi populacjami niektórych roślin chronionych. Szczególny aspekt tym fitocenozom nadaje w maju pełnik europejski – lokalnie nazywany kłodzką różą i uważany za symbol regionu.

Wśród łąk kośnych i pastwisk na siedliskach umiarkowanie wilgotnych spotyka na ubogich glebach murawy bliźniczkowe, a w miejscach suchych i nasłonecznionych niewielkie płaty roślinności kserotermicznej. Ogółem świat roślin naczyniowych Parku liczy ok. 650 gatunków. Wśród nich całkowitą ochroną polskiego prawa objętych jest 28 gatunków, 11 to rośliny z listy roślin zagrożonych w Polsce lub znajdujące się w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin, a 9 podlega ochronie częściowej. Ponadto 16 innych występujących tu gatunków roślin naczyniowych uznano za lokalnie cenne tj. zagrożone wyginięciem lub rzadkie w Sudetach i na Dolnym Śląsku. źródło;PNGS

Góry Sowie góry tajemnic.

Góry Sowie

Park położony jest w Sudetach Środko­wych. Jego najwyższym szczytem jest Wielka Sowa (1015 m n.p.m.) oraz od­osobniony masyw Włodarza (811 m n.p.m.}. Głównym walorem parku jest duża lesistość. Są to przede wszystkim lasy dolnoreglowe oraz lasy mieszane. W najwyżej położonych partiach Wielkiej Sowy występuje typowy bór świerkowy regla górnego z płatami sztucznie wpro­wadzonej kosodrzewiny. 

W obrębie par­ku znajduje się leśny rezerwat przyrody Bukowa Kalenica o pow. 28 ha, utworzo­ny w 1962 r. w celu ochrony buka dolnoreglowego.To doskonałe miejsce do letniego wypoczynku i wędrówek po wzgórzach.

SZLAKI TURYSTYCZNE:(Orłowicza) (po dwa: czerwone, niebie­skie i zielone), „Szlak martyrologii" (czarny).

To tyle z oficjalnych danych.

Wielu z Was widząc Góry Sowie wybiera się na nie na spacer jak do parku, lekceważąc sobie czynniki pogodowe.
 Musimy jednak pamiętać, że wchodząc na szczyt Wielkiej Sowy przekraczamy tysiąc metrów npm. Ta stosunkowo niewielka wysokość w porównaniu z dolina świdnicką czy większą częścią dolnego śląska znajdującego się przeciętnie na wysokości 120-150 mnpm. Wysokość szczytu czyni te góry dość wysokimi ,z przewyższeniem 900m, aby warunki pogodowe były zgoła inne niż się tego spodziewamy.

Oto przykład. Fotografia przedstawia widok z Wielkiej Sowy gdzie widzimy Dolny Śląsk pokryty słońcem i zielenią a już sam szczyt Sowy pokryty jest śniegiem.

Góry Sowie są bardzo malownicze i kojące dusze spacerowiczów. 

Pomimo niewielkiej wysokości oferują dość ciekawe ukształtowanie terenu, ładne widoki i bogatą różnorodność przyrody.

Jeszcze jest coś o czym wszyscy na Dolnym Śląsku wiedzą. Całe góry są dziurawe jak przysłowiowy szwajcarski ser. 

Na terenie Gór Sowich podczas II wojny światowej hitlerowskie Niemcy wybudowali kilka podziemnych kompleksów wojskowych,niektóre z nich są obecnie udostępnione do zwiedzania np;Riese, Włodarz ,Molke czy Osówka 

 

ale większość pozostaje po prostu niespenetrowana lub ze względu na bezpieczeństwo turystów nie udostępniona szerszej gronu. 

Pozostaje jednak rajem dla wszystkich,którzy lubią po takich dziurach chodzić i odkrywać dawne tajemnice.

No i wisienką na przysłowiowym torcie jaką można znaleźć w Górach Sowich to Pruska największa nowożytna twierdza z okresu wojen napoleońskich w Srebrnej Górze  oraz średniowieczny zamek Grodno.